Türkiye’de Şeker Bayramı tatili nedeniyle fazla dikkati çekmedi, ancak dünyanın sayılı gemi inşaat firmalarından ThyssenKrupp Marine Systems (TKMS) iki önemli açıklama yaptı. Bunlardan birincisi Yunanistan ile olan iki sözleşmesini feshettiği; ikincisi ise sivil gemi inşaat sektöründen tamamen çekileceği yönündeki kararı oldu.

TKMS, dünyanın sayılı çelik üreticilerinden Thyssen Krupp Holiding’in gemi üretim firmasıdır. TKMS, bünyesinde bulunan Blohm&Voss, HDW, Kockums ve Skaramanga tersanelerinde, firkateynden denizaltıya kadar geniş bir yelpazede savaş gemisi üretim yeteneğine sahiptir.

Normalde bir üreticinin imzalamış olduğu bir sözleşmeyi fesih etmesi çok karşılaşılan bir durum değildir. Ancak Yunanistan ile TKMS arasında son bir kaç yıldır devam eden sorunlar firmayı Arşimed ve Neptune II projelerine ait sözleşmeleri tek taraflı olarak fesih etme noktasına kadar getirdi. Arşimed projesi Yunanistan’ın Tip 214 denizaltı tedarik projesinin; Neptune II ise yine Yunanistan’ın Tip 209 denizaltılarına yönelik yarı ömür moderinzayon projesinin ismidir.

TKMS ile Yunanistan arasında yaşanan sorunları kısaca özetleyecek olursak:

• 2000: Yunan Deniz Kuvvetleri Arşimed Projesini başlattı ve 3 adet Tip 214 denizaltısı için sözleşme imzalandı.

• 2002: Dördüncü Tip 214 denizaltısı sipariş edildi.

• 2002: Yunan Deniz Kuvvetleri Neptün II Yarı Ömür Modernizasyon projesini başlattı. Projede Skaramanga Tersanesinde, Yunan Deniz Kuvvetleri’ne ait 8 adet Tip 209 denizaltından en gençlerinden üç tanesi kesilip iki parçaya ayrılarak; 6,5 metrelik uzunluğunda yakıt hücresi bazlı AIP sistemi içeren bir modül ünitesinin ilave edilmesi planlanmıitı. Ayrıca denizaltılara modern atış kontrol sistemi, SATCOM, Harpoon füzesi atış kabiliyeti kazandırılacaktı.

• 2004: İlk Tip 214 denizaltısı olan HS Papanikolis, Almanya’nın Kiel kentinde denize indirildi.

• 2006: HS Papanikolis denizaltısının liman ve seyir kabul testleri icra edildi. Yunan Deniz Kuvvetleri, yetersiz kalan AIP sistemi, ISUS atış kontrol sistemindeki problemeri, dalgalı denizlerde yaşanan ciddi salllantı ve vibrasyon gibi bir takım sorunları öne sürerek denizaltıyı kabul etmedi. TKMS bu sorunların giderilmesi için teknik çalışmalara başladı.

• 2007: Yunanistan’da üretilen ilk tip 214 denizaltısı HS Pipinos denize indirildi.

• 2008: TKMS, HS Papanikolis’deki teknik sorunların giderildiğini belirterek yeniden kabul testleri gerçekleştiridi. Bunu takiben Alman Savunma Bakanlığı denizaltının denize uygun olduğuna resmi raporla hükmetti.

• 2008: Yunanistan ile TKMS arasındaki ödeme sorunları hakkında haberler medyada yer almaya başladı.

• Şubat 2009: Neptün II YÖM projesinde tamamlanan ilk denizaltı HS Okeanos’un denize inmesinden iki gün önce, Yunan Deniz Kuvvetleri bu projeyi iptal ettiğini ve artık eski denizaltıları modernize etmek yerine yeni iki adet AIP sistemli Tip 209 sınıfı denizaltı almak istediğini belirtti.

• Mart 2009: İkinci Tip 214 denizaltısı olan HS Pipinos’un liman kabul testleri tamamlandı. Ancak seyir testlerine başlanmadı.

• Eylül 2009: TKMS Arşimed ve Neptün II sözleşmelerini fesih ettiğini açıkladı.

Arşimed projesi ile Yunanistan, HDW tersanesi tarafından geliştirilmiş olan ve entegre havadan bağımsız tahrik sistemine (AIP) sahip Tip 214 sınıfı denizaltı sınıfı için ilk spiriş veren ülke olmuştur.

Tip 214 denizaltıları hidrojen yakıt-hücresi teknolojisi sayesinde denizin derinliklerinde elektrik üretebilmekte ve standart dizel-elektrik tahrikli denizaltılara göre çok daha uzun süre su yüzeyine çıkmadan seyir edebilmektedirler.

HDW tersanesinin geliştirdiği Tip 209 sınıfı klasik dizel-elektrik denizaltı dizaynı ile uluslararası denizaltı piyasasında çok büyük başarı kazanmıştır. Firma aynı başarıyı Tip 214 denizaltıları ile tekrarlamayı ummaktadır.

Yunan hükümeti ile TKMS arasında ki sorunun Uluslararası Tahkim tarafından çözülecek gibi gözüküyor. TKMS her iki projeden toplam 524 milyon Euro (775 milyon USD) alacakları olduğunu iddia ediyor.

TKMS’in zamanlaması da dikkate değer. Yunanistan’da önümğzdeki 4 ekimde erken genel seçimler yapılacak. Kamuoyu araştırmaları, muhalefetteki PASOK partisinin yeniden iktidara gelebileceğini gösteriyor. Muhtemelen TKMS, yeni Yunan hükümeti ile, mevcut hükümete kıyasla daha kolay uzlaşabileceğini düşünmekte.

Seçilecek yeni hükümetin işi hiç kolay olmayacak. Bu olay hem siyasi hem de askeri açıdan bir mayın tarlası. Eğer TKMS ile bir anlaşma sağlanamaz ve Yunanistan Tip 214 denizaltılarını teslim alamazsa, Yunan Deniz Kuvvetleri yaşları 27 ile 38 arasında değişen 7 adet yaşlı denizaltıya kalacak.

Sekizinci denizaltı HS Okeanos, Neptun II programı çerçeveside TKMS devredildiği ve bu proje iptal edildiği için şu anda Skaramanga tersanesinde bulunuyor ve Yunan Deniz Kuvvetleri tarafından kullanılamıyor.

Ayrıca 2009 yılında Tip 214 denizaltıları Türkiye tarafından da sipariş edildi, hemde altı adetlik büyük bir sipariş bu. Yunanistan Tip 214 denizaltılarını alamayacak olursa, o zaman Yunan denizaltı gücü Türkiye’nin denizaltı gücünün çok gerisinde kalacaktır.
HS Papanikolis denizaltısında yaşan problemler, Yunan medyası tarafından suni olarak o kadar abartılarak lanse edildi ve bu denizaltı o kadar çok kötülendi ki, artık bu saatten sonra bütün denizaltıların teslim alınmasının, Yunan kamuoyuna yeniden kabul ettirilmesi özellikle psikolojik açıdan çok zor ve politik olarak yıpratıcı bir süreç olacaktır.

Yunan Deniz Kuvvetleri’nin Tip 214 denizaltılarından vazgeçerek sıfırdan yeni bir denizaltı tedarik projesini başlatması yeniden en azından on yıllık bir sürecin başlaması anlamına gelir.

Bu süre içinde mevcut eski Yunan denizaltıları daha da yaşlanacak ve Yunanistan’ın komşuları yeni ve havadan bağımsız tahrik (AIP) sistemli denizaltıları kullanıyor olacak konuma gelecekler.

Köklü denizcilik geleneği ile gurur duyan ve denizaltı gücünü yenileme ihtiyacı içindeki Yunanistan’ın TKMS ile politik olarak kabul edilecek ve Yunan kamuoyuna kabul ettirilebilecek bir çözüme acilen ihtiyacı var.

Cem Devrim Yaylalı

Bu yazıyı paylaşın:

Haber Konuları: Almanya, Cem Devrim Yaylalı, denizaltı, firkateyn, Harpoon, Havadan Bağımsız Tahrik Sistemi, Papanikolis, THY, Türkiye, Yunanistan