Bildiğiniz ve gördüğünüz üzere dört yıl kadar uzun bir süredir ilkeli habercilik yapmaya çalışan SavunmaSanayi.NET adlı web sitesi yayınına ara vermiştir. Bir süredir yapılan yorumlardan da anlaşıldığı üzere okurlarımız bu konuda üzüntü duymaktadırlar, ve hatta tabiri caizse zaman zaman sitenin gönüllülük esasıyla çalıştığını ve savunma sektörümüzden destek görmediğini unutarak, kırıcı olarak niteleyeceğimiz yorumlarda bulunmaktadırlar.

Bizler, her zamanki gibi, yorumun içeriği ne olursa olsun, hakaret ya da saygısızlık içermedike bu yorumları da yayınladık. Yayınlamadığmız, küçümseyici yorumlardan bahsetmeyi gereksiz görüyoruz.

Sitemize bugüne dek bilgileri ve emekleri ile katkıda bulunan herkes, siz okurlarımız için de geçerli olduğu üzere, günlük hayatlarında başka mesleklere ve özel hayatlara sahiptirler ve bugüne dek SSNET’i vücuda getirip idame ettirebilmek için mesleki ve özel hayatlarından arttırmaya çalıştıkları zamanı değerlendirmişlerdir.

Başta siteyi kuran, oluşturan, vücuda getiren ve kurumsallaştıran Genel Yayın Yönetmeni Tevfik Uyar ve bir kaç ay önce ayrılmış olduğu tarihe kadar, SSNET’in bilgi derinliğini ve uzmanlık seviyesini arttırmış ve can suyunu vermiş olan Başyazar ve Yayın Kurulu Başkanı Özge Kılınç, SSNET’in yayında olduğu süreç boyunca büyük fedakarlıklar yapmışlardır. Sitemize yazılarıyla katkıda bulunan köşe yazarları ve haberlerin hazırlanmasında görev yapan, bir kısmı stajyer ve öğrenci olan genç arkadaşlarımızdan da bahsetmemek mümkün değildir.

SSNET, okurlarına nitelikli ve türkçe bilgi sağlamak amacıyla kurulmuş olduğu günden bu yana (yaklaşık 4 yıldır) görevini hakkıyla yerine getirmeye çalışmıştır ancak bu süre zarfında Türk savunma sanayii sektöründen destek görmemiştir.

Gerek kapalı kapılar ardında SSNET aleyhine yapılmış olan kulislerden dolayı SSNET’in sektörce sürekli olarak görmezden gelinmesi, gerekse sitenin paydaşları arasındaki bazı anlaşmazlıkların ulusal savunma sanayimize olumsuz etkilerde bulunabilecek kadar ileri düzeye ulaşması SSNET’in devamını engelleyen etkenler olmuşlardır.

Bu sebeple SSNET, geçici olarak yayınını durdurma kararı almıştır.

Sitenin içerisindeki geniş arşivin kullanılabilmesi ve Türk okuruna hizmet etmeye devam edebilmesi için site kapatılmayacaktır.

SSNET Okurlarına saygıyla duyurulur.

Yunanistan Başbakanı George Papandreou başkanlığındaki Devlet Güvenlik Konseyi genelkurmay başkanı, kara kuvvetleri, hava kuvvetleri ve deniz kuvvetleri komutanı dahil bir düzine ordu ve donanma subayını görevinden aldı.

Savunma Bakanlığı karar ile ilgili yaptığı açıklamada kararın önceden planlanmış bir karar olduğunu ve politik gelişmelerle bir bağlantısı olmadığını belirtirken muhalefetten çok sert eleştiriler yükselmeye başladı.

Yeni Demokrasi Partisi Gölge Savunma Bakanı Margaritis Tzimas ise alınan kararı demokrasi ihlali olarak nitelendirdi. Yunanistan’da hükümet diye bir şey kalmadığını söyleyerek açıklamalarına devam eden Tzimas iktidar mensuplarının teker teker gemiyi terk etmeye çalıştığını söyledi.

Demokratik Sol Parti ise iktidarın bu adımını kamuoyunda belirsizlik ve endişeyi yükselteceğini söyleyerek eleştirdi.

Alınan tasfiye kararı Yunan hükümetinin bir darbe beklentisi içinde olmasına yoruluyor.

BM Güvenlik Konsey’inin oy birliği ile aldığı karar askeri eylemlerin 31 Ekim 23.59 itibari ile son bulmasını gerektiriyordu. NATO elçileri oy birliği ile Libya’daki askeri eylemlerin son bulmasına karar verdikten sonra, NATO Genel Sekreteri Anders Fogh Rasmussen, 31 Ekim itibarı ile NATO’nun Libya’dan Çekildiğini Twitter’dan duyurdu.

İngiltere Dışişleri Bakanı William Hague, kararın ülke için çok büyük önem taşıdığını ve Libya’nın yeni bir cağa girdiğini söyledi.

Hava Saldırılarında az sayıda sivil kayıp verilen Libya Müdahalesi’nin başarılı geçmesi NATO’da memnuniyetle karşılanmıştı. Batılı müttefikler şimdi Libya’da nasıl bir rejim uygulanması gerektiğini araştırıyor.

Batı’nın Libya Müdahalesi hakkında notlar

Amerika Birleşik Devletleri liderliğindeki koalisyon Fransa ve İngiltere’nin 19 mart tarihinde ilk salvo hava saldırısı Libya müdahalesini başlatmıştı. Diğer NATO operasyonlarının aksine, ABD yalnızca istihbarat ve havadan-havaya yakıt ikmali desteğinde bulunarak sessiz ama önemli bir rol oynamayı tercih ederken İngiltere ve Fransa ise aralıksız devam eden hava saldırıları ile müdahalede batının savaş gücünü temsil etti.

NATO, Kaddafi’yi müdahale boyunca hedef olarak belirlemediğini açıklamıştı. Ancak, NATO hava güçleri Sirte’ye kaçan Kaddafi’nin konvoyunu vurarak, Kaddafi’nin öldürülmesine önderlik edip onun ulusal geçiş konseyi kuvvetleri tarafından öldürülmesini sağladı. Kaddafi’nin oğlu Seyfulislam’ın ise babasının 20 Ekim’de Sirte’de öldürülmesinden sonra Niger’de saklandığı rapor edildi.

Kaddafi’nin Öldürülmesi küresel eleştiriye dönüşünce, Ulusal Geçiş Konseyi, 27 Ekim tarihinde kendi destekçilerinin açtığı çapraz ateşte yakalanan Kaddafi’nin, katillerini adalet önüne getirme sözü verdi.

Batı’nın Libya müdahalesi Birleşmiş Milletleri ikiye böldü. Rusya, Çin, Brezilya, Hindistan ve Güney Afrika NATO’yu BM kararlarına karşı gelmekle suçladı.

İklim ve çevresel değişiklikleri incelemek için kullanılan Terra EOS AM-1 uydusuna ilk kez Ekim 2008’de 9 ila 10 dakikalık müdahalede bulunulmuştu. Komisyonunun açıklamalarına göre Terra EOS AM-1 uydusu sanal korsanların tehlikesi altında bulunuyor. Hazırlanan raporda korsanların açıkça Çinli olduğu söylenmezken, incelemelerde korsan tekniklerinin Çin ordusunun saldırı teknikleri ile örtüştüğü duyuruldu. Raporun son hali 16 Kasım tarihinde Kongreye gönderilecek.

Raporda, 2008 Haziran’ında da iki dakika veya daha fazla süren bir müdahalenin yaşandığı belirtiliyor. 2008 yılının yaz ve sonbahar aylarında Terra EOS AM-1 ile ilgili şüpheli bir olay olduğu NASA tarafından da doğruladı.

Korsanların uydu komutlarına sahip olmadığını vurgulayan rapor, bu şekildeki müdahalelerin dahi uydulara uydunun tamamen yok olması dahil pek çok zarar verebileceğinin altını çiziyor.

Örneğin:
*Uyduya erişim elde eden bir korsan uyduya kısmi zarar verebilir veya uyduyu tamamen yok edebilir.
*Saldırgan uydunun iletişim sistemlerini engelleyebilir veya yönlendirebilir.
*Saldırgan uydu hakkında, uydunun sensörleri ve görüntüleme yetenekleri gibi çeşitli bilgi edinebilir.

ABD ise hükümet sözcüsü aracılığıyla raporu, yaşanan olayların müdahale olarak anılmasının gerçeği yansıtmadığını söyleyerek eleştirdi. ABD hükümetine göre, yapılan saldırıların müdahale olarak sayılabilmesi için uyduyu kilitleyecek sinyallerin uydunun yer istasyonu tarafından algılanmadan önce işlemini başarıyla tamamlamış olması gerekiyor.

Pentagon’dan yapılan açıklamaya göre alınacak uçakların toplam satış değeri yaklaşık olarak 3 milyar dolar. Tedarik edilecek F-16’lar Blok 52 olacak.

Hali hazırda 10 Iraklı pilot ABD’de F-16’lar ile uçuş eğitimi görüyor. Bu pilotların eğitiminin uçakların teslimatından önce tamamlanacağı öngörülüyor.

Bu F-16 alımının sene başında gerçekleşmesi bekleniyordu ancak F-16 alımını Irak halkının şiddetle protesto etmesi sebebi ile F-16 alımı için ayrılan 900 milyon dolar, protestoları durdurmak için hazırlanan kalkınma programına yönlendirilmişti.

F-16 üretim hatları yakın gelecekte kapanacak

Yabancı Askeri Satışlar (Foreign Military Sales: FMS) kapsamında gerçekleştirilen alım 2013 sonbaharında kapatılması düşünülen Lockheed Martin üretim hatlarının ömrünü en az 2015 yılına kadar uzatmayı başardı.

Lockheed Martin zayıflayan F-16 üretim hatlarını canlı tutabilmek için Irak’ın siparişlerine ek olarak Umman’dan da 12 adet F-16 siparişi almayı umuyor. Irak Başbakanı Nuri El Maliki bu yaz yaptığı açıklamalarda 18 uçak yerine 36 uçak almak istediklerini söylemişti. Siparişin ilerleyen günlerde 2 katına çıkması ile Lockheed Martin’in F-16 üretim bantlarına gün doğacak.

Avrupa’daki ekonomik krizden dolayı Yunanistan gibi iflas etmekte olan ülkeler ellerindeki modern uçakları satmaya başlarsa yeni F-16’ların pazara girmesi zorlaşabilir. Hali hazırda Yunanistan’ın elindeki mevcut F-16 sayısı aşağıdadır:

28/4 x F-16 C/D (Peace Xenia I / Blok 30)
31/8 x F-16 C/D (Peace Xenia II / Blok 50)
37/19 x F-16 C/D (Peace Xenia III / Blok 52+)
20/10 x F-16 C/D (Peace Xenia IV / Blok 52+)

Bulava ile gerekleştirdiği 16 testten 7′sinde istediği sonucu alamayan Rusya’nın, hava savunma füze sistemlerini bertaraf edebilecek kabiliyetlere sahip, Topol-M ve Yars füzelerini baz alan yeni bir kıtalararası balistik füze geliştirdiği ancak bu füzenin ilk testte başarıya ulaşmadığı iddia ediliyor.

RIA Novosti haber ajansının bir ordu yetkilisine dayandırarak verdiği habere göre Rusya’nın yeni geliştirmiş olduğu bir kıtalararası balistik füzenin Plesetsk’te gerçekleştirilen testlerinde, füze fırlatıldıktan kısa bir sonra fırtlatma bölgesine geri düştü. Interfax haber ajansı ise biraz daha detay vererek testin 27 Eylül’de gerçekleştirildiğini ve sorunun füzenin ikinci kademesinden kaynaklandığını iddia etti.

Interfax’ın ulaştığı savunma bakanlığı sözcüsü yeni tip bir roket teknolojisine ait bazı testler gerçekleştirildiğini doğrularken başka hiçbir detay vermedi. AFP’nin de temas kurduğu sözcü herhangi bir yorum yapmadı.

6200 milden daha fazla menzile sahip olduğu düşünülen yeni füzenin, Rusya’nın füze kalkanı gerginliği üzerine ABD’ye, Avrupa’ya ve demirperde ülkelerine vermeyi düşündüğü bir yanıt olduğu tahmin ediliyor.

Rusya’nın bu tip bir füzeyi geliştirebilmesi, füze kalkanlarını ölü birer yatırım haline dönüştürmüş olacak.

Hollandalı yetkililer yeni radarın kabiliyetleri Hawaii’de test ettiler ve şimdi Hollanda’nın SMART-L radarının tamamlayıcısı olarak RIM 161 SM-3 füzesi siparişi vermesi bekleniyor. Hollanda, fırkateynlerinde RIM 161 SM-3 füzesi kullanabilmek için gerekli fırlatma donanımını daha önce tedarik etmişti. Zira Hillen, parlamentoya verdiği bilgide, artık SM-3 siparişi vermek için herhangi bir soru işareti kalmadığını da özellikle belirtiyor. Yine Hillen’in verdiği bilgilere göre Fırkateynlerin Thales tarafından yapılan modernizasyonunun Hollanda’ya maliyetinin 100 ila 250 milyon EUR arasında olması bekleniyor.

Hindistan’ın yerli çabalarla geliştirip ürettiği, karadan karaya Shourya füzesi, ülkenin doğusundaki Orissa eyaletinden Bengal Körfezi’nde konuşlu önceden belirlenmiş hedefe fırlatıldı. Füzenin hedefe başarıyla isabet etmesiyle birlikte, test başarıyla tamamlanmış oldu.

Hindistan, nükleer silahlara sahip komşuları Pakistan ve Çin’e karşı geliştirdiği nükleer caydırıcılık stratejisi kapsamında, bir süredir nükleer başlık taşıma kabiliyetli füzeler üretiyor.

Bu kapsamda ilk olarak Kasım 2008′de duyurulan Shourya füzesinin nihai iyileştirmeleri yapılıyor. 2.200 poundluk (1000 kg) nükleer başlık taşıma yeteneğine sahip olan füze katı yakıt kullanıyor ve 434 millik (700 km) menzile sahip.

Ahmedinecad yıllık toplanan BM Genel Kurulu için New York’a yaptığı yolculuğun son basın konferansında Basra Körfezi’ndeki çatışma potansiyelini gündeme getirdi. Çatışmayı önleyecek her şeyi memnuniyetle karşılayacaklarını söyleyen Ahmedinecad, çatışmaya gerek duymadıklarını ve bölge uluslarının kendi güvenliklerini kendilerinin sağlayabileceğini söyledi. “Belki enerji güvenliğinin tehlike altında olduğu bahane edilecektir ama bölge ülkeleri on yıllar boyunca enerji güvenliğini sağlama sorumluluğunu taşıyacak yetenektedir” diyen Ahmedinecad NATO, ABD ve Birleşik Krallık kuvvetlerinin Basra Körfezi ve Umman Denizi’nden çekilmeleri halinde, İran’ın bu geniş bölgenin ve bölgedeki enerji ticaret güzergahının güvenliğini garanti edeceğini söyledi. ABD ve AB devletlerinin son yıllarda körfezdeki varlıklarını arttırması İran’ı rahatsız ediyor. 2009 yılında ABD Bahreyn’de, Fransa ise Abu Dabi’de donanma üssü kurmuştu.

Ancak… Yetersiz imkanlarla, gerçekçi olmayan hayaller peşinde, sırf yapılmış olsun diye, acelece yapılan uygulamalardan kaçınmak gerekir. Yapılıyor diye söylemiyorum; ama görünen o ki yapılacak… Neden böyle düşündüğümü detaylı olarak ifade edeyim:

Uzay programı olmadan astronot yetiştirmek

THK Üniversitesi rekrörü Prof. Dr. Ünsal Ban, Akşam Gazetesi’ne THK Üniversitesi’nin hedefleri hakkında çok şey açıklamış. Öncelikle hedeflerin milli hedefler olduğunu, ülkemize fayda getireceğini ve elbette geleceğimize katkıda bulunacağını söyleyebiliriz. Bu ideallere uzun yıllardır ihtiyacımız vardı ve şimdi bir üniversite rektörü tarafından dillenmiş oluyor. Ne ala!

Ancak… Ben özellikle şu astronot yetiştirme kısmına takıldım.

Astronot nasıl yetiştirilir? Programa kimler katılacak? Liseden mezun olmuş öğrencileri Üniversitelere Giriş Sınavı gibi bir sınavla ve belki bir kaç sağlık testi ve mülakat ile alarak astronot mu yetiştireceğiz?

Sınav, sağlık testi, mülakat… Daha ne olsun? diye sorabilirsiniz.

Hemen açıklayalım, bu işler öyle olmuyor:

NASA’da astronot olabilmek için koşullar şunlar:

Kaptan/Pilot için:

- 1000 saat PIC jet uçuşu ve tercihen test pilotu
- Mühendislik, biyoloji, fizik ya da matematik lisans derecesi

Diğer mürettebat için:

- Mühendislik, biyoloji, fizik ya da matematik lisans derecesi

Bir kaç örnek verelim:

1. 1983-1992 yılları arasında Challenger görevlerine katılmış olan Guion Bluford, uçak-uzay mühendisidir. Aynı dalda yüksek lisans yapmış, uzmanlık alanı lazer fiziği olmak üzere aynı dalda doktora yapmış. Daha sonra astronot olmuş. Bitmemiş, orduda albaylığa kadar yükselmiş ve astronot olarak uçuşlara başladıktan sonra yönetsel becerilerinin gelişmesi için bir de işletme yönetimi yüksek lisansı (MBA) yapmış.

2. Bir örnek daha verelim: 1965’te ilk insanlı Gemini görevine katılan ve daha sonra da Apollo 16 ile ayda yürüyen 9. insan olarak tarihe geçen John Young, 1952’de Georgia Teknoloji Enstitüsü’nden uçak mühendisi olarak mezun olmuş. Daha sonra donanmaya katılıp bazı destroyerlerde kontrol subayı olarak çalıştıktan sonra pilotaj eğitimi alıp F9 Cougar’larla uçmuş. Daha sonra test pilotu olmak üzere eğitim olmuş ve Phantom II’lerin test pilotluğunu yapmış. Bir süre de bu görevde çalıştıktan sonra astronot olmuş.

3. Bir de kadın örnek verelim: Uzaya çıkan ilk ABD’li kadın astronot. Ulusal tenis başarılarına sahip parlak bir öğrenci olan Sally Ride, Stanford Üniversitesi’nde fizik bölümünü bitirmiş, aynı dalda yüksek lisans yapmış. Daha sonra astrofizik ve serbest elektron lazer fiziği uzmanlık alanlarında olmak üzere aynı dalda doktora yapmış. NASA’ya katıldığında hemen astronot olmamış; önce Challenger’ın robot kolunu geliştiren ekipte yer almış. Daha sonra da Challenger uçuşuna katılarak uzaya çıkan ilk ABD’li kadın astronot olmuş.

4. Yetmedi, bir de müslüman ve hatta Kazak Türk’ünden örnek verelim: Talgat Musabayev. Mir Uzay İstasyonu ve Uluslararası Uzay İstasyonu görevlerinde bulunan Musabayev mühendis olarak mezun olmuş. Daha sonra orduya katılmış. O bir akrobasi pilotu ve bir çok akrobasi ödülü var. Yani başka bir anlamda, hem kontrol yeteneğini, hem de olumsuz uçuş koşullarına direncini kanıtlamış. 1990’da da kozmonot olarak seçilmiş.

Şimdi sevgili okurlar,

Sizlere de soruyorum. Bir uzay programımız olmadığı için astronotları sıfırdan yetiştirebileceğimiz platformlar, araçlar, gereçler ve hatta bilgi birikiminden maalesef yoksunuz. Kendi uydu çalışmalarımız haricinde uzaya yönelik çok az tecrübemiz var. Gerek NASA, gerekse Sovyetler, sadece astronotları eğitebilmek için Alaska ve Sibirya’ya, yani kutuplara yakın bölgelere, düşük basınç ve düşük sıcaklık ortamları kurdular ve oralarda eğitim çalışmaları yaptılar. Bizim karlı ve yüksek dağlarımızın üzerine, henüz böyle bir tesis çalışmalarımız olmadı.

Bir astronot yetiştirme programı olacaksa eğer:

1. Bu programın başarılı öğretim görevlileri, mühendis, bilimci, yönetici, araştırmacılardan oluşturulan bir komisyon ile, Türkiye’de yıllardır uçak ve uzay mühendisliği eğitimleri veren İTÜ ve ODTÜ’nün de THK Üniversitesi ile belki TÜBİTAK ya da yeni bir kurumun yöneticiliği altında bir araya gelip, bunu bir üniversite ve lisans eğitim aktivitesi olarak değil de, ulusal bir program, bir seferberlik olarak yürütülmesi gerekmiyor mu?
2. Seçilecek ilk astronotların hava kuvvetlerinde jetlerde ya da denizaltılarda görev yapmış, tecrübeli pilotlardan, alanında başarısını kanıtlamış uçak ve uzay, makina, elektrik, elektronik vb. mühendislerinden, ihtiyaç duyulan uzmanlık alanına göre biyologlardan, fizikçilerden, matematikçilerden, yönetsel becerilerinin de gelişmiş olması için endüstri mühendislerinden ya da işletme yönetimi yüksek lisansı (MBA) yapmış olanlarından seçilmesi gerekmiyor mu?
3. Astronot yetiştirmeden önce en azından yörüngeye çıkabilecek insanlı bir program için de düğmeye basılması ve astronot yetiştirme programının da bu yörüngeye girecek insanlı araç programı ile paralel yürütülmesi gerekmiyor mu?

Öyle bir kaç lisans dersi koyup, yetenek sınavı ve üniversite sınavı ile öğrenci alıp astronot yetiştirirsek işimiz maalesef zor.

Benim THK Üniversitesi’nden naçizane isteğim, biraz gerçekçi olması. Böyle bir programa başlamadan önce en azından bir çalıştay yapması.

Sözgelimi benim, hem bir uçak mühendisi, hem de MBA olarak –uzmanlığım da organizasyonal davranış olmak üzere- “Mars’ın kolonizasyonunda insan kaynakları yönetimi” şeklinde bir çalışmam var; bir çalıştay olsa, kongre ya da sempozyum olsa gelir bunu sunarım ve bir fikir verir. Ya da en azından “Yörüngeye yerleşecek bir aracın personelinin seçiminde insan kaynakları yönetimi” şeklinde revize ederim, fikir alışverişi yaparız.

Bu sadece bir örnekti. Benim gibi bu konuda çalışmaları olan insanlar bir araya gelir, bu çalıştayda, kongrede sunarlar. Bu ülkede naçizane bendenizin yanında bir zerreden daha ufak olarak kaldığı, uzay çalışmaları üzerine hali hazırda eserleri, yayınları, düşünceleri olan çok kıymetli insanlar var.

Ayrıca astronot yetiştirmeden önce bol bol uzay mühendisi, astrofizikçi, astronom yetiştirmemiz gerekiyor.

Son söyleyeceğim, yine aynı şey: Lütfen, böyle bir karar öncesinde bir çalıştay yapın. Doğruyu bulalım.

İyi haftalar.
Tevfik Uyar

Ben kendi adıma konuyu uzun bir süredir takip ediyorum: 2008 yılında Aviation Türk dergisinde kapsamlı bir yazı yazmış, sektörün bu konuya eğilmesi gerektiğini ifade etmiştim. 2009 yılında 4. Ulusal Tasarım Kongresi’ne “Havacılıkta Krizle Mücadele Yöntemi Olarak Tasarım” adlı bildirimle katılmış, havacılık üreticilerinin havayolları ile işbirliği yaparak bu konunun üzerine gittiğini ayrı bir başlık halinde belirtmiştim. SavunmaSanayi.NET, Airporthaber.com sitelerindeki mecralarda da bugün de olduğu gibi zaman zaman bu konuyu hatırlatmaya devam ettik. Bu konuyla ilgili son hatırlatmamızı, “Biyoyakıt bir Şans” başlıklı yazımızla 31 Ekim 2010 yılında yapmıştık ve aynen şöyle demiştik:

“Tüm dünyadaki eğilim gözönünde bulundurulduğunda konunun sermaye sahipleri tarafından girişimci bir ruhla derhal sahiplenilmesi gerekiyor. Diğer yandan girişimci ve sermaye sahiplerin teşvik etmek için THY gibi pazarının lideri havayolu firmalarından ve Türk Silahlı Kuvvetleri’nden bununla ilgili projeler bekliyoruz.

Bir C-130′umuzu ya da C-160′ımızı %25 dahi olsa biyoyakıt katkısıyla uçurmamız ya da bir İstanbul-Antalya uçuşunu yine aynı oranlarda biyoyakıt katkısı ile gerçekleştirmemiz bile yeter. Teknolojiyi takip etmemiz, ettiğimizi göstermemiz ve girişimcilere cesaret vermemiz için bu konuları izliyor ve uyguluyor olmamız şart.

Havacılık setköründe teknoloji olmasa bile enerji üreticisi konumuna geçmemiz için henüz bakir olan biyoyakıt sahası bir şanstır.”

2011 yılının sonuna doğru yaklaşıyoruz. KLM, Qantas, JAL, Virgin, Continental Airlines, Air New Zealland gibi havayolu firmaları Airbus, Boeing gibi uçak üreticileri ve Honeywell, Rolls Royce, General Electric gibi motor üreticileriyle birlikte çalışarak testlerini yaptılar ve kendilerini geleceğe hazırlıyorlar.

Dünya’nın çeşitli noktalarında biyoyakıt rafinerisi kurulduğunu, bilim adamlarının selüloz atıkları bütanola çeviren bakteriler geliştirdiğini, ABD’nin her altı ayda bir yeni bir hava aracı platformunda biyoyakıt ya da sentetik yakıt denemesi yaptığını duyuyoruz.

Türkiye’nin bir tarım ülkesi olmasının avantaj olduğunu, petrol tüketimimizin ancak %15′ini yerli üretimle sağlayabildiğimizi ve petrol ürünleri tüketimi içinde ise, en büyük payın %34 değeri ile biyoyakıtın idame edebildiği motorine ait olduğunu biliyor olmamıza rağmen ülkemizde henüz herhangi bir gelişme yok.

Yasal Zemin Hazır / Üretim Artıyor / Araştırmalar Sürüyor

Gelişmeler için tüm yasal zeminin hazırlanmış olmasına rağmen Türkiye’deki devlerin konuya neden eğilmediğini anlayabilmek çok zor.

Avrupa Birligi Eylül 2001 tarihinde kabul ettiği yenilenebilir kaynaklardan elektrik üretimi yönergesi kapsamında (COM 2001/77/EC):

• 2010 yılında elektrik enerjisinin %22’sinin yenilenebilir kaynaklardan sağlanması,

• 2010 yılında toplam enerji üretimi içinde yenilenebilir enerji kaynakları payının %12’ye ulaştırılması ve bunun yeşil elektrik üretiminin artışı ile temin edilmesi

• Bu yolla sera gazı emisyonlarının azaltılması ve Kyoto Protokolu’na uyumun gerçekleştirilmesi hedeflendi.

Türkiye bu programa uyacağını taahüt etti ve “Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının (YEK) Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun” 10 Mayıs 2005’te TBMM’den geçti.

Bu kanun bugün biyodizel üretmek isteyen, bu konuda çalışma yapmak isteyenlerin belgelendirilmesi ve bu kaynakların kullanımına ilişkin usül ve esasları kapsıyor ve EPDK’yı da “Yenilenebilir Enerji Kaynak Belgesi-YEK Belgesi” vermeye ve alım/satım düzenlemeye yetkili kılıyor.

Yani artık yasal zemin tamam!

Ancak yasal zeminin hazır olmasının tüm sorunları çözdüğünü ve devletin biyo dizel üretmek ve bu alanda çalışma yapmak isteyenleri büyük bir hevesle beklediğini söyleyebiliyor muyuz? Orası meçhul. Türkiye’de yaşamanın ve bu ülkenin vatandaşı olmanın bazı cilveleri olduğunu zaten hepimiz biliyoruz.

Sözgelimi Bugün gazetesinde geçen yıl Ağustos ayında yayınlanan, Nesrullah Sonay imzalı bir haberden Sabancı Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hikmet Budak’ın Türkiye’nin birçok yerinde yetişen ancak pek bilinmeyen bir bitkinin biyodizel üretiminde kullanılabileceğini bulduğunu ve Türkiye’den destek bulamadığını, bunun üzerine ABD Tarım ve Enerji Bakanlığı’ndan 1.3 milyon dolar maddi destek aldığını öğreniyoruz. ‘Brachypodium distachyon TR’ adını verdiği bitkiyi biyoyakıta çevirecek olan Budak’ın çalışması dünyanın en prestjli bilim dergilerinden Nature’da yayınlandı. Budak’ın projesi 2013 yılında tamamlanacak.

Bu işin AR-GE kısmı… Yüzümüzü zirai üretim kısmına çevirdiğimizde de manzara ilk etapta güzel geliyor: Türkiye’de, tohumunda %35 ila 40 oranında yüksek kaliteli yağ ihtiva eden Aspir çiçeği üretimi 2000’li yıllarda neredeyse yokken bugün 30 bin hektarlık bir alana yayılmış durumda. Ancak ürünün büyük bir kısmı farklı amaçlarla kullanıyor. Aspire, kanolaya, soyaya bakıldığında manzrara tekerrürden ibaret: İş biyodizel üretmeye ya çok az varmış ve çok küçük çaplı ya da bireysel kullanımda görüyoruz, ya da hiç yok.

İnsanın aklına küresel aktörlerin petrol pazarının küçülmemesi için hangi ülkede nasıl at oynattığına dair bir şeyler gelmiyor değil. Aktörlerin kim olduğu muamma… Ancak, tüm bu aktörlere rağmen bir şey yapmak mümkün değil mi?

Ben havacılığın biyoyakıta eğilmesini bu anlamda bir şans olarak görüyorum.

Yasal zemin hazır, araştırmacıların hazır ve nazır, üretimin bollaşma eğilimi olmasına (un, yağ, şeker var da…) rağmen, büyüme, devleşme ve kalıcı hale gelme iddiası bulunan sivil havacılık ya da savunma sektöründe faaliyet gösteren firmalarımızın helva yapma kısmına girişmemesinin sebebi nedir acaba?

Ekim 2010’da yazdığımız cümleyi tekrar edelim:

Tüm dünyadaki eğilim gözönünde bulundurulduğunda konunun sermaye sahipleri tarafından girişimci bir ruhla derhal sahiplenilmesi gerekiyor. Diğer yandan girişimci ve sermaye sahiplerin teşvik etmek için THY gibi pazarının lideri havayolu firmalarından ve Türk Silahlı Kuvvetleri’nden bununla ilgili projeler bekliyoruz.

Bir C-130′umuzu ya da C-160′ımızı %25 dahi olsa biyoyakıt katkısıyla uçurmamız ya da bir İstanbul-Antalya uçuşunu yine aynı oranlarda biyoyakıt katkısı ile gerçekleştirmemiz bile yeter. Teknolojiyi takip etmemiz, ettiğimizi göstermemiz ve girişimcilere cesaret vermemiz için bu konuları izliyor ve uyguluyor olmamız şart.

Havacılık setköründe teknoloji olmasa bile enerji üreticisi konumuna geçmemiz için henüz bakir olan biyoyakıt sahası bir şanstır.

Umarım seneye aynı yazıyı kopyalayıp yapıştırıyor olmayız.

İyi haftalar.

Kalan uçaklardan 7′sinin 2012 başında, diğer 13′ünün ise onu takip eden aylarda teslim edilmesi planlanıyor. Fas’a teslim edilen ve edilecek olan F-16C/D Blok 52+’lerin F-16′ların en gelişmiş modeli olduğunu açıklayan ABD yetkilileri 2,4 milyar dolarlık siparişin gerekli ekipmanlar, hizmetler ve pilotaj eğitimini de kapsadığını belirtti. F-16, Fas’ın açtığı ihalede Rafale (Dassault) ile kapışmış ve galip gelmişti.

Sadece 2010 yılındaki kazalarda 10 muharip uçağını, 1991 yılından bu yana ise yaklaşık 200 uçağını kazalarla kaybeden Hindistan, 2011 yılında da kayıplara devam ediyor. Kayıplarının yüzde 40′ının pilotaj hatasından kaynaklandığını belirten Hint Hava Kuvvetleri yetkilileri gerekçe olarak modern jet eğitim uçaklarının olmadığını, bundan dolayı temel uçuş eğitimlerinin kısa sürmesini gösteriyor. Hindistan Savunma Bakanlığı bu sorunu çözmek için BAE Systems ile anlaşmış, BAE lisansı altında HAL (Hindustan Aeronautics Limited) tarafından üretilecek 57 adet Hawk 132 jet eğitim uçağı için imza atmıştı. Uçakların üretimi devam ediyor.

Bülent Bey’in yazısının konusu oldukça heyecanlı. Bu tip yazılar, bilinmez bir örtünün arkasında bizlerden daha büyük güçlerin organize ettiği bir takım eylemleri görmemizi sağlıyor olduğundan da oldukça ilgi çekici gelebiliyor, ve kendisinin, varsa bu tip gizli noktalar ortaya çıkarmaktaki, insanların bu konuya ilgisini çekerek böyle bir tezgah ve komployu sorgulamalarını sağlamaktaki çabasını ve iyi niyetini anlıyorum. Elbette bu gibi konularda da yazıp çizmek, insanlara unutturmamak gerek.

Ancak, bu tip metinler farklı anlamlara kayabilir… Bazı noktaları atladığımız anlamına da gelebilir.

Okurlar biraz pozitivist, biraz da rasyonalist birisi olduğumu az çok bilirler, ancak yine bilindiği üzere bu tip konularda kesin yorumlar yapmak yerine daha çok sorulması gereken soruları soran birisiyim. Rasyonalist bir insan olarak bu konuda bir fikir belirtmeden sadece dikkat edilmesi gereken bazı noktalara dikkat çekmek istiyorum.

Isparta’da düşen uçakta önemli konularda çalışan bilim adamlarımızın bulunması elbette akıllara başka sorular da getiriyor ama ben daha başka sorular sormak istiyorum:

1. Belli bir gelir düzeyinin üzerindeki ya da en azından vakit kaybetme lüksüne sahip olmayan bir kitlenin kullanmış olduğu “havayolu” taşımacılığında, her uçakta en az bir ünlü / bir önemli iş adamı / bir önemli bürokrat / bir ÇÖK (VIP’ye önerilen Türkçe kısaltma) olma olasılığı yüksek midir? Bu olasılık yüksekse her uçak kazası için bir spekülasyon yaratma olasılığı da aynı şekilde yüksek değil midir?

2. Kazanın sebepleri olarak mahkeme ve bilirkişilerce de tespit edilen kusur ve hataların kazadaki payı önemsiz midir? Her şey çok düzgünken ilginç bir kaza mı gerçekleşmiştir? Yoksa zaten kazanın gerçekleşmesi için başka bir çok noktada müspet hale gelmiş eksiklik ve kusurlar var mıdır?

3. Bir gizli servis, bir uçağı ne şekilde, hangi yollarla düşürebilir? Bir gizli servisin bilim adamlarını çeşitli yollarla engellemek, vazgeçirmek, en azından satın almayı denemek gibi yolları hiç tercih etmeden bir uçak kazası aracılığıyla tamamen ortadan kaldırması ne kadar mantıklıdır? Eğer öyle değilse ve öncesinde bilim adamlarını angaje etmeye çalışmışsa, bu insanların eşlerinin / annelerinin / babalarının herhangi bir tehdit, satın alma teklifi, zorlama, engelleme gibi konulardan hiç bilgisi yok mudur? Altı rahmetli bilim adamımızdan altısı da ailelerine karşı bu kadar ketum muydu?

4. Başka gizli servisler bu tip takibatlar yaparken, bizim gizli servisimiz böyle bir husustan bilgi sahibi olamayacak kadar işin dışında mıdır? Hiçbir şeyden haberleri olmamakta mıdır?

5. Uçaklar düşürüldükten sonra kaza mahalline birilerinin gelip belge ve evrakları alması mantıklı bir yol mudur? Bu bilgiler kağıda basılı, kriptosuz bir şekilde ve tek kopya halinde elde mi taşınmaktadır? Elektronik ve bilgi teknolojilerinin ilerlemiş olduğu bir zamanda hala en güvenli yol bu mudur? Uçak, kaza olması halinde alev alma olasılığı bulunan bir araç olduğuna göre, bir evrakı, bir kağıdı elde etmek için ölümcül bir uçak kazasını tetiklemek o belgenin kaybolma ihtimalini arttırmaz mı?

Bu soruları sormaktaki amacım, “kesinlikle öyle bir şey olamaz”, “saçmalamadır” deyip ihtimalleri kesin olarak reddetmek değil. Reddetmiyorum da. Yazının sonunda gerçek düşüncem açıklamış olacağım.

Zira, evet, bazı gizli güçlerin ticari ya da siyasi emelleri uğruna çok çeşitli tezgahlar düzenleyebileceğini genelde biliyoruz… Tarihte buna yönelik örnekler var. Üstelik “alt tabaka” insanlar olarak devletlerin gizli bahçelerinde kendi aralarında ne tip alışverişler yaptıklarını, dünyadaki hangi güçlerin kimleri yönettiklerini de elbette bilmiyoruz.

Fakat bir şeylere inanmadan önce sorgulamayı öğrenmemiz gerekiyor. Üstelik sorgulamamak bazı olumsuz kabulleri beraberinde getirebiliyor. Mesela ülkemizde bu tip bir tezgah planlanarak bu şekilde uygulamaya konabilecekmiş gibi bir düşüncenin altında, -her ne kadar iyi niyetle gerçekleri sorgulamak gibi bir amaç olsa da-:

- İlgili uçak kazalarındaki onca kusur ve hatayı görmezden gelme,
- Ülkemizdeki istihbarat ve emniyet örgütlerini, devletin ilgili diğer organlarını bu tip bir organizasyondan hiç haberi olamayacak ya da engelleyemeyecek kadar aciz kabul etme,
- Başka bilim adamlarımıza korku ve gözdağı verme,
- Memlekete faydalı olmak isteyen insanların gizli servislerce kolayca angaje edilerek, imha edilebileceğine dair bir kabul, ve bunun arkasında memleketimizin kafası çalışan gençleri “aman bu işlerle uğraşmayın, bak sonra başınıza bunlar gelir” diyerek bu tip çalışmalardan uzaklaştırma,

gibi alt metinler / yan anlamlar barınmış oluyor.

Özellikle son yazdığım cümleye dikkat edin: Gençlerimize, “memlekete faydalı olmaya çalışanlar birbir avlanıyor ve bizler hiçbir şey yapamıyoruz” gibi bir anlam verilmiş olmuyor mu?

O halde hep beraber rasyonel düşünelim.

Her tür ihtimali göz önünde bulundursak da en basitinden, “apriori hatası” ya da “yanılsamalı korelasyon” gibi tanımlı, sık karşılaşılan hatalardan birini yapmamak için önce bir uçakta akademisyen bulunma olasılığını hesaplamak lazım. Bunlar irrasyonel düşüncelerin sık karşılaşılan örneklerinden birisi olabiliyor. Daha sonra da diğer soruları sormak gerekiyor.

İlla şahsi fikrimi de soracak olursanız: Rahmetli bilim adamlarımıza çok üzüldüm. Bahsedildiği gibi bir amaçla katledildiklerine inanmak istemiyorum. Ancak yine de işin içinde bilmediğimiz bazı noktalar olabileceğini de kabul ediyorum. Henüz bir fikir edinecek kadar bilgim ve araştırmam yok. Bilgi olmadan fikir sahibi olmak da zor.

Görgü tanıkları düşen helikopterin bir Taliban liderinin evinin üzerindeyken roketle vurulduğunu söyledi. Olay sırasında ABD’nin kayıplarına ek olarak 7 Afgan Askeri hayatını kaybederken, Taliban 8 direnişçisinin öldürüldüğünü açıkladı.

ABD’nin bu saldırıdan önceki en büyük kaybı ise 2005 yılında Afganistan’ın doğusunda ki Kunar Eyaleti’nde gerçekleşen bir saldırıda yine bir Chinook helikopterinin roket ile düşürülmesiyle meydana gelmişti. O saldırıda 16 Amerikan askeri hayatını kaybetti.

Afganistan’da durum kötüleşiyor

Bu saldırıyla beraber Afganistan’da ki yabancı birliklerin bu yıl verdikleri kayıp 279′u ABD’den olmak üzere 342′ye yükseldi. Afganistan’da yaklaşık olarak 100.000′i Amerikan askeri olmak üzere 140.000 civarı yabancı asker bulunuyor.

ABD, Afganistan’dan geri çekilmeyi tartışırken zafer kutlamalarıyla girdikleri Afganistan’dan çekildiklerinde geride nasıl bir tablonun ortaya çıkacağı merak konusu. Taliban şu anda Başkent Kabil dışında ki bütün Afganistan’da üstünlüğü tekrar ele geçirmek için mücadele veriyor.

NATO’nun bölgede bulundurduğu Kosova Kuvveti (KFOR) sözcüsü Hans Dieter Wichter, 2 Ağustos’da NATO’nun üye ülkelerden takviye birlik talebinde bulunduğu açıklamıştı. Bölge’de durumun kendi kontrolleri altında ve KFOR birliklerinin yeterli olduğunu söyleyen Wichter, ek birlik talebinin mevcut birlikleri rahatlatmak amacıyla yedek birliklerin gönderilmesinden ibaret olduğunu söyledi. Bölgede 5900′den fazla askeri bulunan KFOR takviye olarak bir tabur asker istemişti.

Sırplar Kosova’da yol kesiyor

Sırbistan, Kosova’yı bağımsız bir ülke olarak tanımadığı için üzerinde Kosova gümrük damgası olan hiçbir şeyi gümrükten geçirmiyor. Bunun üzerine Kosova’da Sırbistan’a ambargo uygulamaya karar verdi.

Bölgede gerginlikler Kosova hükümetinin sınır geçişlerinin her iki tarafını kontrol etmek istemesi üzerine bir anda başladı. Kosova hükümet yetkilileri Sırbistan’a koydukları ambargoyu uygulayabilmek için böyle bir kararın alındığını açıkladı.

Sırbistan’dan hiçbir denetime tabii olmadan Kosova’ya mal getiren Sırpların bu karara tepkisi çok gecikmedi. Ambargo kararı üzerine öfkeli Kosovalı Sırplar sınır kapısına giden yollara barikat kurarak bir çözüm bulunana kadar çekilmeyeceklerini açıkladılar. Sırpların bölgedeki bir sınır karakoluna ateş açması üzerine NATO birlikleri de krize müdahalede bulundu.

Karşılıklı ambargonun faturasını Sırbistan ödüyor.

Sırbistan, Kosova’nın kendilerine ambargo koymasının, Orta Avrupa Serbest Ticaret Anlaşması’nın (CEFTA) bütün kurallarına aykırı olduğunu öne sürüyor. Sırbistan Ticaret odasının açıkladığı rakamlara göre, krizden önce Sırbistan’nın Kosovaya yasal ihracatın senelik 270 milyon Euro olmasına karşın, Kosova’dan yaptığı ithalat 2.7 milyon Euro seviyesindeydi.

Sırbistan, Goran Haciç ve Ratko Mladiç’in yakalanması ile AB’ye üyelik yolunda çok önemli bir adım atmıştı. Ancak, son çıkan krizin olumlu yürüyen süreci de durdurduğu konuşuluyor.

Geçici Uzlaşma sağlandı

Kosova basını bugün Kosova Başbakanı Haşim Taçi’nin, Kosova’nın kuzeyinde yaşanan sorunun çözümü için KFOR ile anlaşmaya vardığını duyurdu.

Eski ABD büyükelçisi Frank Wisner son durumla ilgili yaptığı açıklamada “Kosova, topraklarında gümrük noktalarını ve malların serbest dolaşımını kontrol etmelidir. Buralarda da yetki ve sorumluk sahibi olmalıdır. Kanun ve düzenin Kosova topraklarında uygulanabilmesi, kaçakçılığın durdurulması, sınırların tamamının kontrolü sağlanmadan olmaz. Bu nedenle, Kosova Hükümeti’nin kendi toprakları içerisinde kendi sınır noktalarını kontrol etme hakkı olduğuna inanıyorum.” Dedi.

Bu açıklamaların ardından Sırbistan Müzakere Heyet’i ile 15 Eylül’e kadar geçerli olacak bir uzlaşmanın sağlandığı bildirildi.

Kosova’nın sorunları uzun yıllar devam edecek

Bölgenin kanlı geçmişi düşünüldüğünde bölgede gerilimin dinmesi imkansız gözüküyor. Kosovalı Arnavutlar Sırbistan’ın Kosova’yı parçalamak istediğini fırsat buldukları her yerde söylerlerken, Sırbistan ise Kosova’da yaşayan Sırpları kullanarak Kosova’nın iç işlerine karışmaktan geri durmuyor. Yunanistan ve Rusya’nın da Kosova’nın bağımsızlığını tanımayıp Sırbistan’a destek veriyor olması sorunun çözümünü güç dengelerinin insafına bırakıyor. Bölge için üretilen çözümlerin tarafları sakinleştirme çabalarından ve kısa vadeli planlardan ibaret olması bölgede yeni sorunların habercisi.

Pakistan bu uçaklara 2006 yılından beri resmen ilgi duyuyor. Pervez Müşerref 2006 şubatında gerçekleştirdiği Çin seyahatindeki j-10 tesislerini ziyaret etmişti. J-10 Chengdu uçaklarının Pakistan türevi olan FC-20′lerden 36 tane alınması için gerekli onay Pakistan Hükümeti tarafından 2006 Nisan’ında verilmiş ve 2009 yılında teslim alınması planlanmıştı ancak plan çeşitli sebeplerle sarkmıştı. Uzun vadede 150 adede tamamlanması beklenen uçakların 2015 gibi hizmete girmesi öngörülüyor.

Anlaşmanın detayları hakkında henüz pek bir bilgi yok. Ancak, teklifin en az iki filo (32 uçak) içerdiği ve finansmanının uzun vadeli krediler ile çin tarafından sağlanacağı konuşuluyor.

Pakistan’ın kazancı çok büyük

Hindistan’ın, ABD’nin F-16C / D ve F-18E / F tekliflerini bu uçakların operasyonel özerkliklerinin kısıtlı olmasından dolayı reddetmesi göz önünde bulunduran Pakistanlı yetkililer alacakları uçakların operasyonel özerkliği konusunda çok hassaslar.

Pakistanlı Analist Emekli Tuğamiral Kaiser Tufail, J-10′un operasyonel özerkliğinin F-16C’den çok daha fazla olduğunu söyledi.

Analistler, teklif kapsamında alınacak uçakların hiçbir kısıtlama olmadan kullanılacak olmasına ve teknoloji transferi için hiçbir kısıtlama olmamasına vurgu yapıyor.

Avusturalyalı bir savunma sanayi düşünce kuruluşu olan Air Power Australia’dan Dr. Carlo Kopp, Pakistan’ın mali ve siyasi mükellefiyet olmadan F-16 dengi bir uçağa sahip olacağı belirtti.

Pakistan Hava Kuvvetleri, Güney Asya’da ki en büyük ABD yapımı silah envanterine sahip. Bu nedenle bölge ülkeleri arasında yaptırımlara karşı en savunmasızı olarak biliniyor. Ancak, Çin’in Pakistan ile ihtiyaç duyduğu muharebe uçaklarında işbirliği yapması, Pakistan üzerindeki batı etkisini yok ediyor.

J-10 Chengdu havalanırken

Yardımcı güç ünitesi (APU), acil durum güç sistemi ve çevresel kontrol sistemlerinden oluşan entegre güç paketinde meydana gelen arızanın ardından mürettebat prosedürlere uyarak testi durdurdu ve uçaktaki gücü kesti. Arıza sırasında herhangi bir yaralanma olmadı.

F-35′e gelen uçuş yasakları sıklaşmaya başladı

Hükümet ve Lockheed Martin yetkilileri entegre güç paketindeki arızaya neyin sebep olduğunu bulmaya çalışıyor. F-35 Program Ofisi olayın nedenini tam olarak anlayana kadar tedbirli davranıp F-35′lerin bütün uçuşlarını askıya aldığını açıkladı. Bu karar ile F-35′lerin bu yıl elektrik sorunlarından kaynaklanan ikinci uçuş yasağı kararı alınmış oldu.

F-35′ler mart ayında da hatalı bakım süreçlerinden kaynaklandığı bulunan bir jeneratör (üreteç) hatasından dolayı uçuş yasağına maruz kalmıştı.

Uçuş sırasında uçuş kontrol yüzeylerinin donmasına sebep olan kanat toplama mekanizmasıyla ilgili bir yazılım probleminden dolayı F-35′in uçak gemileri için tasarlanmış versiyonu olan F-35C model uçaklara haziran ayında da altı günlük bir uçuş yasağı gelmişti.

Stephen Smith, F-35 maliyetlerinin ve gecikmenin yarattığı sıkıntıların planlanan değerleri aşması dolayısıyla Avustralya’nın 100 adet F-35 Müşterek Taarruz Uçağı almayı garantilemediğini söyledi. Şu ana dek sadece 14 adet F-35 için imza atan Avustralya, yaşlı F/A-18A/B Hornet ve henüz kale ayrılan F-111 filolarının yerini alacak 100 adetlik F-35 paketini fiyatlarının ilk öngörülenin neredeyse iki katına çıkması sebebiyle reddedecek gibi görünüyor. Zira ilk etapta 69 milyon USD olarak öngörülen birim maliyet, programın başladığı günden bu yana 122 milyon USD’ye çıkmış bulunmakta.

Pilotların eğitim ve intibakı için erken sipariş verilmiş olan ve 2014′te teslim edilecek ilk 14 adetlik paket için Avustralya her birisi 228 milyon USD olmak üzere toplamda 3.2 milyar USD ödüyor.

Avustralya benzer bir problemle 2009 yılında da yüzleşmiş, ancak tartışmalar sürerken Avustralya Savunma Bakanlığı’nın yayınladığı 20 yıllık askeri planlar kitabı “Beyaz Kitap” dahilinde F-35 projesine olumlu yorumlar yaparak sipariş taahütlerini sıralamıştı. Hatta ve hatta Avustralya için 2030 yılına kadar beşinci nesil savaş uçağı alternatifinin sadece F-35 olduğu, zira 20 yıl boyunca radara yakalanmama özelliği ve modern aviyonikleriyle F-35’ten daha üstün bir uçak olmayacağı iddia edilmişti.

Pasifik bölgesinde orta vadede cereyan etmesine ihtimal verilen Çin kaynaklı bir sıcak savaşta ABD’nin vazgeçemeyeceği müttefiklerinden birisi olacak olan Avustralya’nın taahhütlerinden vazgeçme kararının ABD’yi nasıl etkileyeceği bilinmez ancak F-35 maliyet problemine çözüm bulunamaması halinde katılımcı ülkeler için tarihlerinin en büyük fiyaskosu olma potansiyelini taşıyor.