Skandal Tanker Uçağı ihalesinde yeni gelişme: EADS’nin Tanker Uçağı İhalesi’ne yeniden girmek için ABD’li ortak aradığı ve bu kapsamda L-3 Communications ile görüşmelere başladığı iddia edildi.

EADS, ABD Savunma Bakanı Robert Gates’in attığı zarfı aldı… Avrupa’lı en büyük savunma sanayii ve havacılık endüstrisi devi EADS, tanker uçağı ihalesine yeniden girmek için kolları sıvadı.

Doğrulanan iddialara göre L-3 Communications, Northrop Grumman’ın ABD ortağı olarak boş bıraktığı koltuğa aday.

Bilindiği üzere ve daha önce de Savunma Sanayi.NET’te dile getirilen (“EADS Süre İsteseydi Verirdik”, Tevfik Uyar) bir haberde 25 Mart tarihinde senatoda gerçekleştirilen bir yasama toplantısında konuşan ABD Savunma Bakanı Robert Gates’in EADS’den beklentileri hakkındaki konuşmalarından bahsedilmişti.

Gates, söz konusu tarihte senatörlerden birinin kendisini EADS‘e ek süre garantisi vermemesi konusunda eleştirmesi üzerine, EADS‘nin ihaleden çekilmek yerine biraz daha süre isteyeceğini beklediğini, bunun gerçekleşmemesinin üzüntü verici olduğunu ve kendi beklentilerinin bu yarışmada EADS‘nin de yer alması gerektiği olduğunu söylemiş, “eğer istenseydi süre verirdik” demişti.

Ve nihayet beklenen oldu.

Defense News’in ele geçirdiği bir e.postaya göre Avrupalı firma ile L-3′ün ilgili olabilecek bir departmanı arasında “Çok Büyük Bir Programda Birlikte Çalışmayı Umdukları” mesajları iletildi.

Üstelik ismi açıklanmayan bir şirket yetkilisi de, L-3 ve EADS’nin KC-X programında birlikte çalışmak üzere konuştuklarını doğruladı. Ancak aynı kaynak EADS’nin henüz ihaleye yeniden katılmaya resmen karar vermediğini de ifade etti.

EADS sözcüsü James Darcy’in, Defense News’e yaptığı açıklamada “EADS’nin ihaleye katılmak konusunda bir kararı yok ancak bir ana yüklenici olarak ABD’den tedarik zinciri aramıyor da değiliz” sözleri dikkat çekti.

EADS’nin 25 Mart’ta yazdığı son mektupta ABD Savuma Bakanlığı Pentagon’dan yeniden ihaleye katılmak için 90 günlük bir ek süre istediği de açıklanan bilgiler arasında. Pentagon ise geçtiğimiz hafta EADS’ye 10 Mayıs’a kadar ek süre verildiğini duyurmuştu.

L-3′ten ise konuyla ilgili herhangi bir açıklama yapılmış değil.

Ne olmuştu?

2008 yılı Şubat ayında 179 uçaklık ilk aşamada 35 Milyar $ değerindeki dev tanker uçağı ihalesine A330 platformuyla katılan EADS ve ABD’li ortağı Northrop Grumman, ihaleyi kesin olarak kazanmıştı.

Bunu taiben süratle karşı propogandaya başlayan Boeing’e karşılık, 2008 yılı Mart ayı başında zaferin tadını çıkaran EADS ve Northrop Grumman, ABD sınırları içerisinde yatırım kararlarını açıklayarak projenin ABD adına faydalı olacağına dair kamuoyu ikna çalışmalarına başladı.

Bu sırada kongrede ABD iç lobisi temsilcisi muhaliflerin sesleri de yükseldi ve projenin EADS’e verilmesiyle ABD’nin ne kazanacağı hususunda soru önergesi verildi. Aynı sıralarda Boeing, hükümetten niçin kendilerinin tercih edilmedikleriyle ilgili resmi bir açıklama istedi.

Mart 2008 ortasında Boeing, kendi modeli 767 ile A330’un fizibilitelerini karşılaştırarak EADS’in çözümünün ABD için uzun vadede daha maliyetli olduğunu gösteren bir rapor yayınladı.

Üstüne üstlük Boeing, www.americasnewtanker.com (Amerika’nın yeni tankeri) adı altında bir özel web sitesi dahi organize ederek “Amerikan Vergi Mükelleflerini” hassas olmaya çağırdı, internet üzerinen propoganda yapmaya başladı. Süren propogandalar ve kongredeki hararetli tartışmalardan sonra 6 Temmuz 2008 tarihinde ihale iptal edilerek, değerlendirmenin sil baştan yeniden yapılmasına karar verildi.

İlk olarak o dönemde Boeing gibi dev bir uçak üreticisi ve savunma liderinin ihaleyi nasıl olup da –her ne kadar EADS ile müşterek yatırımda bulunsa da- Northrop Grumman gibi nispeten daha küçük ve ‘tecrübesiz’, daha da önemlisi kongre üzerinde etkisiz bir yabancı Avrupa şirketine kaptırmış olduğu sorgulanacak olursa karşımıza iki Boeing yetkilisinin demir parmaklıklar arkasına girmesine sebep olan, 2004 yılında patlak veren ve 100 adet Boeing 767 tipi tanker uçak kiralama programı çıkmaktadır.

ABD Hava Kuvvetleri’nin “Dragon Lady” (Ejderha Kadın) lakaplı “satın alıcısı” Darleen Druyun’un Boeing ile imzaladığı 23,5 milyar dolarlık sözleşmenin soruşturmaya tabi tutulması ve soruşturma kapsamında Druyun’un e.posta adreslerinin kontrol edilmesi üzerine bu fahiş fiyatın Druyun ve Boeing yetkililerinin danışıklı dövüşü sonrasında belirlendiği ortaya çıkmıştı.

Bu programın başarısızlığa uğramasını mütakip belirlenen ilk etapta 179 uçaklık bu son ihalede Boeing’e şans verilmesi ya da Boeing’in siyasi kulis yapabilmesi, henüz üç sene önce gerçekleşen bu yolsuzluk sebebiyle pek de mümkün değildi.

Zira o dönem sivil proje Boeing 787 Dreamliner’daki problemler, Airbus A380 ile olan rekabetinde geriye düşme ve tüm bunlar sonucunda Boeing’in finsansal gücünde meydana gelen sarsıntılar, Boeing’in proje için yapabileceği her şeyi yapmasına engel oldu.

Öte yandan 75 yıldır ABD Hava Kuvvetleri’nin tanker uçakları tedarikçisi olan Boeing, artık miyadını doldurmuş olan Boeing 767’den daha başkasını öneremiyordu. Airbus’ın A330-200’leri, Grumman Northrop’un da teknoloji liderliğiyle birleşerek, ABD’de çok daha teknolojik ve yeni bir opsiyon olarak gelmişti.

(O dönem Boeing’in yeni tanker uçağı adayının 787 Dreamliner olduğu, ancak projedeki gecikmeler dolayısıyla ihaleye Türk Hava Kuvvetleri’nin de şu an kullanmakta olduğu mevcut KC-135’ler ile girdiği de söyleniyordu. Bugün Boeing, söz konusu ihaleye ikinci bir alternatif olarak Boeing 777 modelini sunmaktadır.)

Ancak geçtiğimiz ay ihale şartnamesi Boeing’in modelinin lehine değiştirilince önce Northrop Grumman, ardından da EADS ihaleden çekilmişti.

Bu yazıyı paylaşın:

Haber Konuları: A380, ABD, Airbus, Boeing, C-1, EADS, ECR, EPA, Havacılık Endüstrisi, İHA, KC-135, NATO, Northrop Grumman, Pentagon, Robert Gates, TAI, Tevfik Uyar